Praca i życie w ukryciu

Praca nie jest tylko ludzkim zadaniem, ale w sposób nierozłączny stanowi część chrześcijańskiego powołania.

Duch Dzieła

PRACA I ŻYCIE W UKRYCIU

1. Chrześcijańska wartość życia codziennego

„Jezus, wzrastając i żyjąc jak jeden z nas, objawia nam, że ludzka egzystencja, codzienne, zwykłe ludzkie zajęcia mają Boski sens", pisze Święty Josemaría Escrivá de Balaguer na początku homilii na Boże Narodzenie. Po czym natychmiast dodaje: „Choćbyśmy rozważali już te prawdy wiele razy, zawsze powinno ogarniać nas zdumienie na myśl o trzydziestu latach spędzonych w ukryciu, stanowiących większą część pobytu Jezusa wśród Jego braci, ludzi. Lata okryte cieniem, ale dla nas jasne jak światło słońca. A raczej jak blask oświetlający nasze dni i nadający im prawdziwe znaczenie, gdyż jesteśmy zwykłymi chrześcijanami, prowadzącymi zwyczajne życie, podobne do życia tylu milionów ludzi w najróżniejszych zakątkach świata"rozkoszą (…) być z synami człowieczymi"„Bóg codziennie czeka na nas. Zapamiętajcie: istnieje coś świętego, Bożego, ukrytego w sytuacjach najbardziej prozaicznych i każdy z was ma to odkryć"Czyż nie sprzedają dwóch wróbli za asa?", pytał pewnego dnia Jezus swoich uczniów. I odpowiadał: „A przecież żaden z nich bez woli Ojca waszego nie spadnie na ziemię. (...) Dlatego nie bójcie się: jesteście ważniejsi niż wiele wróbli"2. Życie codzienne i praca

Codzienna egzystencja składa się z szerokiej gamy różnych rodzajów rzeczywistości i zadań: pracy, odpoczynku, zabawy, kultury, życia rodzinnego, stosunków społecznych i przyjacielskich, działalności gospodarczej i politycznej, zdrowia, choroby, smutków, radości... Te odmiany rzeczywistości są obecne w takim czy innym stopniu, w taki czy inny sposób, w każdym konkretnym życiu, do którego oblicza się przyczyniają, chociaż, co jest logiczne, nie każda z tych odmian ma to samo znaczenie. Spośród nich należy wyróżnić jedną, która przybiera bardzo różne przejawy, ale która zawsze występuje w życiu każdego mężczyzny i każdej kobiety – pracę.

Chodzi o jedną z odmian rzeczywistości, do których, obok rodziny, odnosi się biblijna opowieść o stworzeniu istoty ludzkiej. „Bóg im [Adamowi i Ewie] błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną; abyście panowali nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi"„Praca, wszelka praca, jest świadectwem godności człowieka, jego panowania nad stworzeniem. Jest okazją do rozwoju własnej osobowości. Jest więzią jedności z innymi ludźmi; źródłem utrzymania własnej rodziny; sposobem przyczyniania się do ulepszenia społeczności, w której żyjemy i do postępu całej ludzkości. Dla chrześcijanina te perspektywy poszerzają się i powiększają. Praca bowiem jawi się jako uczestnictwo w stwórczym dziele Boga […]. Poza tym praca - jako podjęta przez Chrystusa - jawi się nam jako rzeczywistość odkupiona i odkupiająca: nie jest tylko przestrzenią, w której człowiek żyje, lecz jest środkiem i drogą do świętości; rzeczywistością, którą można uświęcić i która uświęca"[6].

Analizując ten akapit, możemy podkreślić, że praca – a konkretnie praca rozumiana nie jako zwykłe zajęcie dla rąk, tylko praca zawodowa – posiada:

- wymiar kosmiczny i wymiar panowania, jako wyraz zdolności człowieka do panowania nad przyrodą i kierowania jej ku celom, które pojmuje swoim rozumem, a w związku z tym wykorzystywania przyrody w swojej służbie;

- wymiar antropologiczny, ponieważ człowiek nabiera dojrzałości i samoświadomości, a w konsekwencji rozwija się jako człowiek – nie tylko, ale bardzo szczególnie – poprzez poważną, ciągłą i odpowiedzialną realizację swojego własnego zadania;

- wymiar społeczno-rodzinny, zważywszy że praca, wnosząc pewne dobra, pozwala na założenie i późniejsze utrzymanie rodziny;

- wymiar społeczno-historyczny, ponieważ praca, a konkretniej jej stopniowy podział i rozwój, jest jednym z fundamentalnych czynników przyczyniających się do tworzenia struktury i postępu społeczeństw;

- wymiar teologiczno-stworzycielski, ponieważ zakłada, że Bóg nie chciał dać życia wszechświatowi w pełni stworzonemu i zamkniętemu, tylko zechciał liczyć na działanie i historię człowieka jako na rzeczywistość, która przyczynia się do końcowej pełni;

- wymiar soteriologiczny, zważywszy że razem z oddaniem Chrystusa praca przyczynia się do zbawczego dzieła zarówno w chwilach osobistego zadowolenia i radości, które mogą być przeżywane w komunii z Bogiem, jak również w chwilach wysiłku, porażki lub zmęczenia, które zjednoczone z Krzyżem Chrystusa, nabierają wartości zbawienia.

Połączenie tych aspektów jest bardzo dobrze przedstawione w innym tekście Świętego Josemaríi, odnoszącym się do chrześcijanina, który uświęca się w codziennych ludzkich trudach: „Wasze powołanie ludzkie jest częścią, i to ważną, waszego powołania Bożego"Laborem exercens – analizuje tę ludzką rzeczywistość, rozróżniając między tym, co nazywa „pracą w znaczeniu przedmiotowym", to znaczy, pracą jako aktem, który poddając ziemię i używając zasobów naturalnych, urzeczywistnia się w realizacji, wiedzy, metodach i procedurach, a „pracą w znaczeniu podmiotowym", czyli rozwojem człowieka jako osoby w oparciu o czynność pracy3. Uświęcać pracę, uświęcać się w pracy, uświęcać poprzez pracę

Święty Josemaría Escrivá podsumował program duchowości pracy w krótkim zdaniu: „uświęcać pracę, uświęcać się w pracy, uświęcać poprzez pracę" albo – w innym momencie i używając innych słów, ale o tym samym znaczeniu: “uświęcać pracę zawodową, uświęcać się w pracy zawodowej i uświęcać poprzez pracę zawodową"

Misja powierzona przez Chrystusa Kościołowi w porządku zbawienia świata oznacza szeroką gamę zadań: przepowiadanie słowa, które zapowiada zbawczy zamysł Boga, sprawowanie sakramentów udzielających Bożej łaski, konkretne przeżywanie miłości, świadectwo życia, spójną egzystencję formowaną przez Ducha Chrystusa, który ujawnia zdolność posiadaną przez tego Ducha, aby ożywiać wszystkie ludzkie sytuacje, chrześcijańskie ożywianie świata, nasycenie struktur doczesnych duchem chrześcijańskim w taki sposób, żeby ludzka społeczność była społecznością godną człowieka i jego kondycji dziecka Bożego.

Praca zawodowa jawi się z tej perspektywy jako oś, wokół której się rozwija, albo jako kanał, poprzez który się wyraża, apostolskie powołanie chrześcijanina, a konkretniej powołanie świeckiemu, któremu przypada ze względu na szczególne powołanie, „szukać Królestwa Bożego zajmując się sprawami świeckimi i kierując nimi po myśli Bożej"Dokumenty Magisterium Kościoła

II Sobór Watykański, Konstytucja duszpasterska Gaudium et spes, część I, rozdz. 3: Aktywność ludzka w świecie

Jan Paweł II, Encyklika Laborem exercens, ogłoszona 14 września 1981 r., opublikowana w AAS, 73, 1981, 577-647

Dzieła Świętego Josemaríi Escrivy

W warsztacie Józefa, w To Chrystus przechodzi, 39-56

Praca dla Boga, w: Przyjaciele Boga, 55-72

Inne dzieła

A) Studia o charakterze ogólnym albo studia na temat nauczania Świętego Josemaríi Escrivy

Javier Echevarría, Santificación del trabajo, w: Itinerarios de vida cristiana, Barcelona 2001, ss. 209-221

José Luis Illanes, La santificación del trabajo, wyd. 10 poprawione i zaktualizowane, Madryt 2001

ID, Ante Dios y en el mundo. Apuntes para una teología del trabajo, Pampeluna 1997

Fernando Ocáriz, El concepto de santificación del trabajo, w: Naturaleza, gracia y gloria, Pampeluna 2000, ss. 263-271

Pedro Rodríguez, Vocación, trabajo, contemplación, Pampeluna 1986

B) Studia na temat nauczania o pracy w tekstach II Soboru Watykańskiego i w nauczaniu Jana Pawła II

R. Buttiglione, El hombre y el trabajo, Madryt 1984

E. Colom, F. Wurmser, El trabajo en Juan Pablo II, Madryt 1995

C) Traktaty na temat nauki społecznej Kościoła

José Luis Gutiérrez, Trabajo, w: Conceptos fundamentales en la doctrina social de la Iglesia, Madryt l971, t. IV, ss. 373-386

J. M. Ibáñez-Langlois, Doctrina social de la Iglesia, Pampeluna l987, ss. 163-176

J. M. Guix, El trabajo humano en A.A. Cuadron (dir.), Manual de Doctrina social de la Iglesia, Madryt 1993, ss. 425-448

© ISSRA, 2009

-----------------------------------

To Chrystus przechodzi, 14.

Rozmowy z prałatem Escrivá, 114.

10, 29-31.

To Chrystus przechodzi, 47.

To Chrystus przechodzi, 46.

ibid.

Rozmowy z prałatem Escrivá, 10 i 27.

Laborem exercens, 5-6.

Caritas in veritate, 68-69.

Laborem exercens, 26.

To Chrystus przechodzi, 46 i Przyjaciele Boga, 9.

Rz 12, 1.

Lumen gentium, 31.